Νεμέα: Θεϊκό χάρισμα

Νεμέα θα πει αμπέλι. Ή μάλλον αμπέλια, στον πληθυντικό, και μάλιστα στον πιο υπερθετικό βαθμό που η άδεια η ποιητική σ’ αφήνει να φανταστείς. Ατελείωτοι αμπελώνες, σε κάθε σπιθαμή
όπου υπάρχει καλλιεργήσιμη έκταση· και όπου δεν υπήρχε, πάλι έβαλε ο άνθρωπος ένα χεράκι κι ο Δίας άλλο ένα και στρώθηκαν κι εκεί αμπέλια. Περίπου τριάντα χιλιάδες στρέμματα απλώνονται σ’ όλο τον κάμπο της Νεμέας σήμερα, η μεγαλύτερη αμπελουργική ζώνη της Ελλάδας, γενέθλια γη του περίφημου αγιωργίτικου. Μα ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Ο μεγαλοπρεπής ναός του Δία στην Αρχαία Νεμέα

Εν αρχή λοιπόν ήταν το Φλιάσιο πεδίο, ο πρώτος αμπελώνας που στήθηκε όταν οι κάτοικοι ανακάλυψαν το μυστικό. Και ποιο ήταν το μυστικό; Πως ο κάμπος εδώ έδινε μια εντελώς ξεχωριστή ποικιλία αμπέλου, με κυανομέλανες ράγες που έδιναν ένα ιδιαίτερο βαθυκόκκινο κρασί, μαλακό και γλυκόπιοτο. Οι πρώτοι λοιπόν που το ανακάλυψαν το είπαν «φλιάσιο οίνο», από την ομώνυμη περιοχή, μα καθώς μιλάμε για εποχές θεών και ηρώων, άρχισε να γίνεται γνωστό ως «το αίμα του Ηρακλή». Ο ημίθεος, βλέπεις, είχε ιδιαίτερο παρελθόν στην περιοχή, μια και από εδώ ξεκίνησε τους άθλους του σκοτώνοντας το περιβόητο λιοντάρι της Νεμέας· δική του ήταν η λεοντή που φορούσε έκτοτε ο ήρωας. Σήμερα υπάρχει μάλιστα και η λεγόμενη διαδρομή «Στα βήματα του Ηρακλή», που ξεκινά από τον κάποτε μεγαλειώδη ναό του, λίγο έξω από το χωριό Κλεωνές και καταλήγει μέσα στην κοιλάδα της Αρχαίας Νεμέας. 

Μια μόνο άποψη αμπελώνων· στο βάθος δεξιά, ο Ακροκόρινθος

Η διαδρομή που δεν πρέπει να χάσεις βέβαια ξέρεις ποια είναι: οι Δρόμοι του Κρασιού, μια πρωτοβουλία των οινοποιών της περιοχής που σε περνάει από μεγάλο μέρος των αμπελώνων, με τις απαραίτητες στάσεις σε αρκετά επισκέψιμα οινοποιεία όπου θα δοκιμάσεις σε πολλές παραλλαγές το λεγόμενο «αίμα του Ηρακλή» ή αγιωργίτικο, όπως λέγεται πια σήμερα. 

Οπου κι αν σταθείς στην αρχαία Νεμέα, ο ναός του Διός δεσπόζει

Στη Νεμέα παρόν, παρελθόν και μέλλον μπλέκονται χωρίς σταματημό. Από τον Ηρακλή έρχεσαι στο σήμερα, στις σύγχρονες αίθουσες οινογευσίας, για να επιστρέψεις ξανά και ξανά σε πανάρχαιους θρύλους και ηρωικά κατορθώματα. Κάνεις λοιπόν ένα διάλειμμα από τους αμπελώνες και τα οινοποιεία, και έρχεσαι στην Αρχαία Νεμέα, έναν από τους πιο σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους της Πελοποννήσου. Ο αρχαίος ναός του Δία (4ος π.Χ. αι.) ξεχωρίζει από μακριά, με τους δωρικούς του κίονες να υψώνονται πελώριοι στη μέση ακριβώς του χώρου, όπως και στην Ολυμπία. Ο πωρόλιθος μάλιστα που χρησίμευσε ως δομικό υλικό για τον ναό εξορύχθηκε όχι μακριά από εδώ, στα λατομεία των Κλεωνών. Για να πάρεις μια ιδέα της αρχικής μεγαλοπρέπειας του ναού, φαντάσου πως είχε μήκος 44 μέτρα, πλάτος 22 και συνολικά 36 κίονες. Οι περισσότεροι από αυτούς δυστυχώς αποσυναρμολογήθηκαν ήδη από την παλαιοχριστιανική εποχή, ωστόσο θα δεις σήμερα εννέα από αυτούς να στέκουν μετά τις σχετικές εργασίες.

Απέναντι από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται το Μουσείο της Νεμέας. Οπως θα διαβάσεις και στην πύλη, το μουσείο είναι δωρεά του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, που πραγματοποίησε και τις σχετικές ανασκαφές. Στις προθήκες του θα δεις ευρήματα της ευρύτερης περιοχής, εικόνες από περιηγητές του 18ου και του 20ού αι., καθώς και τον περίφημο «θησαυρό των Αηδονιών». Μα γι’ αυτόν θα μιλήσουμε και αργότερα...

Μισό χιλιόμετρο πιο πέρα, να και το αρχαίο Στάδιο. Αλλη σπουδαία ιστορία κι εδώ: η παράδοση λέει πως όταν εδώ είχαν στρατοπεδεύσει οι επτά Αργείοι στρατηγοί που βάδιζαν εναντίον της Θήβας (πώς ξεστράτισαν από το Αργος και αντί για τη Θήβα έφτασαν στη Νεμέα, είναι άλλο θέμα). Ζήτησαν λοιπόν νερό από μια γυναίκα που πρόσεχε ένα βρέφος, εκείνη πήγε να το φέρει μα στο μεταξύ ένα φίδι δάγκωσε το νεογέννητο και το σκότωσε. Ηταν ο Οφέλτης, ο γιος του βασιλιά. Οι στρατηγοί, για να εξευμενίσουν τους θεούς, καθιέρωσαν αγώνες στη μνήμη του νεκρού βρέφους, τα Νέμεα, που ανά δύο χρόνια συγκέντρωναν τον αφρό των Ελλήνων αθλητών. Οι αγώνες λοιπόν γίνονταν στο μήκους 178 μ. στάδιο, στο ίδιο μέρος όπου γίνονται και σήμερα, μετά την αναβίωσή τους το 1996! Σήμερα γίνονται ανά τετραετία, όπερ σημαίνει πως φέτος είναι η χρονιά τους, για έκτη φορά!

Το Αγιωργίτικο, το κορυφαίο κρασί της Νεμέας

 Αφού κάνεις τη βόλτα σου στον σύγχρονο οικισμό της Νεμέας, βρες λίγο χρόνο για να ανέβεις μέχρι το εκκλησάκι της Παναγιάς του Βράχου, που βρίσκεται «σκαλισμένο» στον λόφο Πολύφεγγος που υψώνεται απέναντι από το χωριό. Η διαδρομή σου θα ολοκληρωθεί στο χωριό Αηδόνια. Τι θα δεις εδώ; Ενα ολόκληρο σύμπλεγμα μυκηναϊκών τάφων, είκοσι τον αριθμό - πέντε μάλιστα από αυτούς είχαν βρεθεί ασύλητοι στις ανασκαφές από το 1978 έως το 1986. Η υπόθεση ωστόσο είχε συνέχεια: τα πλουσιότατα ευρήματα που αποκαλύφθηκαν ονομάστηκαν «θησαυρός των Αηδονιών» και είχαν απ’ όλα, κοσμήματα, σφραγίδες, κτερίσματα, όλα από ατόφιο χρυσάφι! Κάποια από αυτά που βρέθηκαν μυστηριωδώς εξαφανίστηκαν, για να εμφανιστούν ξανά λίγα χρόνια αργότερα σε μια δημοπρασία στη Νέα Υόρκη! Ευτυχώς, οι Αρχές κινήθηκαν έγκαιρα και σωστά, ο θησαυρός επαναπατρίστηκε και σήμερα τον απολαμβάνεις ακέραιο στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νεμέας.

Κείμενο: Γιάννης Μαντάς 
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Σαρρής

thetravelbook.gr